آيين نامه اجرايي قانون مديريت پسماندها

آیین‌نامه اجرایی قانون مدیریت پسماندها (مصوب ۱۳۸۴) یکی از مهمترین و جامع‌ترین اسناد قانونی در حوزه حفظ محیط زیست و مدیریت بهینه انواع زباله و پسماند در کشور است. این آیین‌نامه با هدف ساماندهی فرآیند تولید، جمع‌آوری، ذخیره‌سازی، حمل، بازیافت، پردازش و دفع انواع پسماندها تدوین شده و به عنوان مرجعی برای تمامی دستگاه‌های اجرایی، تولیدکنندگان پسماند و فعالان این صنعت مورد استفاده قرار می‌گیرد.

تاریخچه

قانون مدیریت پسماندها در سال ۱۳۸۳ به تصویب رسید و به دنبال آن، آیین‌نامه اجرایی آن در سال ۱۳۸۴ توسط هیئت وزیران تصویب و ابلاغ شد. هدف از تدوین این آیین‌نامه، تشریح جزئیات، تعیین مسئولیت‌ها و روش‌های عملیاتی برای اجرای مفاد قانون در تمامی سطوح و برای انواع پسماندها بود. این آیین‌نامه در طول سالیان، چارچوب اصلی فعالیت‌های مدیریت پسماند را تشکیل داده است.

اهداف

آیین‌نامه اجرایی قانون مدیریت پسماندها اهداف کلیدی متعددی را دنبال می‌کند که از جمله آن‌ها می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

• حفظ محیط زیست و منابع طبیعی: هدف اصلی، جلوگیری از آلودگی آب، خاک و هوا ناشی از دفع نامناسب پسماندها و صیانت از اکوسیستم‌ها است.
• اولویت‌بخشی به کاهش تولید و بازیافت: تشویق و الزام به کاهش تولید پسماند در مبدأ و توسعه فرآیندهای بازیافت و استفاده مجدد از مواد باارزش.
• ساماندهی کلیه مراحل مدیریت پسماند: ایجاد یک چارچوب استاندارد و ضابطه‌مند برای تمامی مراحل از تولید تا دفع نهایی (شامل پسماندهای عادی، ویژه، پزشکی، کشاورزی و صنعتی).
• تعیین مسئولیت‌های قانونی: مشخص نمودن وظایف و مسئولیت‌های وزارتخانه‌ها، سازمان‌ها، شهرداری‌ها و تولیدکنندگان پسماند در قبال مدیریت صحیح پسماندهای خود.

محتوای آیین‌نامه

آیین‌نامه اجرایی شامل بخش‌های مختلفی است که جزئیات و الزامات مربوط به انواع پسماند و مراحل مدیریتی را مشخص می‌کند. برخی از مهمترین بخش‌های این آیین‌نامه عبارتند از:

• دسته‌بندی پسماندها: تعریف دقیق و تعیین معیارها برای انواع پسماند (عادی، ویژه، پزشکی، کشاورزی و صنعتی) و نحوه مدیریت اختصاصی هر دسته.
• الزامات جمع‌آوری و حمل‌ونقل: تعیین ضوابط فنی برای ذخیره‌سازی موقت، جمع‌آوری ایمن، و حمل‌ونقل پسماندها با تأکید بر پسماندهای ویژه و خطرناک.
• روش‌های پردازش و دفع نهایی: ارائه استانداردها و معیارهای زیست‌محیطی برای انتخاب مکان، طراحی و اجرای مراکز دفن (لندفیل)، بازیافت، کمپوست و سایر روش‌های پردازش پسماند.
• مسئولیت تولیدکنندگان پسماند ویژه: تعیین تکلیف برای تولیدکنندگان پسماندهای ویژه (مانند باتری، مواد شیمیایی، و غیره) در زمینه مدیریت صحیح و یا واگذاری آن به سامانه‌های مورد تأیید.

✨ نتیجه‌گیری

آیین‌نامه اجرایی قانون مدیریت پسماندها، مصوب ۱۳۸۴، نقش حیاتی در نظام‌مند کردن مدیریت پسماند در ایران و حرکت به سوی اقتصاد دایره‌ای دارد. این آیین‌نامه با تدوین اصول و معیارهای دقیق، تضمین‌کننده این امر است که فعالیت‌های مربوط به پسماند با کمترین آسیب به محیط زیست و بیشترین کارایی انجام شوند. اجرای صحیح و کامل این آیین‌نامه توسط تمامی ذی‌نفعان، می‌تواند تأثیر بسزایی در ارتقای سلامت جامعه، حفظ منابع و بهبود کیفیت زندگی داشته باشد.